Tiền tệ thế giới đang mất giá liên hoàn

Một khi lãi suất ở Mỹ đang ổn định và an toàn, không nhà đầu tư nào muốn “dấn thân” vào những mối làm ăn dù có “thú vị” cách mấy ở nước ngoài.

Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ luôn tự hào về bộ sưu tập nghệ thuật ấn tượng của mình, trong đó có bức tranh nổi tiếng “Locus of Extremity” (tạm dịch là Điểm cực). Ý nghĩa của bức tranh có lẽ cũng là cảm xúc của Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ hôm 28/1, khi mà đồng lira, đơn vị tiền tệ nước này, giảm tới 13% giá trị so với USD.

Đây là một trong những vụ sụt giá thảm hại nhất, bắt nguồn từ vụ bán tháo tài sản ra khỏi thị trường mới nổi này. Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã duy trì chính sách thắt chặt tiền tệ và nâng lãi suất cơ bản từ 4,5%/năm lên mức 10%/năm.

Thổ Nhĩ Kỳ không phải quốc gia duy nhất gặp vấn đề này và đưa ra hành xử như trên, Ngân hàng Trung ương Ấn Độ cũng “gây ngạc nhiên” khi tăng lãi suất lần thứ ba chỉ trong vòng năm tháng. Tương tự, cơ quan điều hành chính sách tiền tệ Nam Phi cũng quyết định nâng lãi suất cơ bản thêm 0,5%.

Lãi suất cơ bản được coi là công cụ hữu hiệu mà ba quốc gia nói trên áp dụng để duy trì sự ổn định của đồng tiền trong nước. Mặc dầu vậy, điều này lại gây ra ảnh hưởng phụ lên tỷ giá hối đoái.

Ba nền kinh tế kể trên, cùng với Brazil và Indonesia, gia nhập nhóm “Fragile Five”, tạm dịch “Nhóm 5 nước có tài chính yếu”. Đồng tiền của họ suy giảm đáng kể từ sau khi Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) công bố cắt giảm gói nới lỏng định lượng (QE3) khiến USD tăng giá. Năm nền kinh tế này được coi là chịu nhiều hậu quả tiêu cực hơn cả, nhất là sau tháng 9 năm ngoái.

Ngoài ra, rất nhiều quốc gia khác cũng đã chịu ảnh hưởng không nhỏ. Argentina là một ví dụ, đồng peso giảm giá tới 20%, trong khi nước này tiếp tục đổ tiền vào hoạt động quốc phòng khiến thâm hụt ngân sách càng thêm nặng nề.

Một số chỉ số sản xuất của Trung Quốc cũng đã giảm đáng kể, kéo lùi triển vọng tăng trưởng năm nay. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, con trai một số bộ trưởng đã bị bắt vì cáo buộc tham nhũng. Kiev (Ukraine) và Bangkok (Thái Lan) chìm trong khủng hoảng do biểu tình và bạo lực.

Tiền tệ thế giới đang mất giá liên hoàn

Nhiều thị trường đều chung một khó khăn, khi lãi suất toàn cầu đều đang trong xu hướng tăng. Bộ trưởng Tài chính Brazil – Guido Mantega – đã từng cáo buộc các nước giàu gây ra cuộc chiến tiền tệ, khi Fed bơm tiền làm yếu đồng USD, giảm nhu cầu nhập hàng hóa tại các thị trường mới nổi…

Nhưng hiện nay, khi nới lỏng định lượng dần chấm dứt, các nước đang phát triển sẽ phải đối diện với thực tế trái ngược, Fed làm yếu thị trường trái phiếu và giảm nhu cầu đầu tư vào các thị trường mới nổi. Alexandre Tombini, Thống đốc ngân hàng Trung ương Brazil, đã so sánh các nước giàu như một dạng “máy hút bụi”, hút hết nguồn lực đầu tư vào các thị trường mới nổi.

Vậy các thị trường mới nổi đang phụ thuộc tới mức nào vào khối nước phát triển? Sự thật là các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư lớn vào các thị trường này, tỷ lệ thuận với sự phát triển rực rỡ của kinh tế và thu nhập tại đây. 30 thị trường mới nổi đóng góp tới 40% GDP toàn cầu, theo nghiên cứu của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), Hoa Kỳ. Tuy nhiên, họ chỉ đóng góp 13% danh mục đầu tư của chứng khoán toàn cầu.

Các nền kinh tế này thực sự thu hút một số vốn rất lớn. Sau khi thu hút vốn đầu tư tư nhân, các ngân hàng trung ương của họ tăng dự trữ ngoại tệ và tạo ra dòng vốn lớn hơn nữa, lan tỏa ra phần còn lại của thế giới. Thu hút rất nhiều vốn nhưng lại chưa thẩm thấu được số vốn này, nhìn chung là vậy, nhưng một số nền kinh tế có sự thẩm thấu sâu hơn luồng vốn và vì thế chịu tổn thất nặng hơn khi bị rút vốn.

Đó là trường hợp của Thổ Nhĩ Kỳ, Nam Phi, Ấn Độ, Brazil và Indonesia. Ngay cả khi các nước này có luồng vốn lớn và ổn định với tính thanh khoản cao, không thể nói rằng việc ra vào của các luồng vốn quá lớn không gây ảnh hưởng đến họ.

Để đối phó, Ấn Độ cố gắng thu hẹp thâm hụt tài khoản vãng lai thông qua một lệnh cấm nhập vàng. Indonesia thì giảm trợ cấp xăng dầu từ năm ngoái và đánh thuế nặng hơn lên hàng nhập khẩu. Khuyến khích xuất khẩu, giảm nhập khẩu là các biện pháp khắc phục hiệu quả một phần.

Thực tế, trên các bảng theo dõi đồng tiền, mặc dù giảm giá liên tục từ giữa năm ngoái, hiện nay đồng tiền của cả Indonesia và Ấn Độ đều đang cho thấy sự hồi phục. Các đồng tiền của Nam Phi, Thổ Nhĩ Kỳ thì chưa. Đây không phải điểm khác nhau duy nhất. Theo Kit Jukes, chuyên gia nghiên cứu đến từ Ngân hàng Societe Generale, một khi lãi suất ở Mỹ đang ổn định và an toàn, không nhà đầu tư nào muốn “dấn thân” vào những mối làm ăn dù có “thú vị” cách mấy ở nước ngoài…

Theo Thời Báo Ngân Hàng